Nömrə tanıma sistemi nədir? ANPR və LPR kameralar necə işləyir

Nömrə tanıma sistemi nədir?

Nömrə tanıma sistemi — kameranın görüntüsündə avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanını avtomatik tapan, üzərindəki hərf və rəqəmləri oxuyan və nəticəni mətn şəklində proqrama ötürən texnologiyadır. İnsan operator əvəzinə nömrəni kompüter görməsi (computer vision) və neyron şəbəkə oxuyur: avtomobil girişə yaxınlaşır, saniyənin bir hissəsində nömrə tanınır, sistem bazada yoxlayır və qərar verir — şlaqbaumu açmaq, parkinq sessiyası başlatmaq, ödəniş hesablamaq və ya təhlükəsizlik xidmətinə xəbər vermək.

Beynəlxalq ədəbiyyatda bu texnologiya ANPR (Automatic Number Plate Recognition) və LPR (License Plate Recognition) adlanır. Azərbaycanda nömrə tanıma sistemləri ticarət mərkəzlərinin, yaşayış komplekslərinin, biznes mərkəzlərinin, xəstəxanaların və hava limanı infrastrukturunun parkinqlərində artıq gündəlik standarta çevrilib. PAG-ın öz ANPR mühərriki Bakıda və ölkə üzrə 40-dan çox obyektdə işləyir.

ANPR nədir?

ANPR — Automatic Number Plate Recognition, yəni «nömrə nişanının avtomatik tanınması». Termin Böyük Britaniyada yaranıb və əsasən Avropa, Yaxın Şərq və MDB ölkələrində işlədilir. ANPR sistemi üç şeyi edir: hərəkətdə olan avtomobili görür, kadrda nömrə lövhəsini lokallaşdırır və simvolları tanıyaraq nömrəni mətnə çevirir. Müasir ANPR həlləri bununla kifayətlənmir — nömrənin ölkəsini və formatını müəyyən edir, avtomobilin rəngini, markasını və növünü təyin edir, giriş-çıxış vaxtını jurnala yazır və şlaqbaum, parkinq və ya ödəniş sistemlərinə inteqrasiya olunur.

LPR nədir?

LPR — License Plate Recognition. Bu, eyni texnologiyanın ABŞ və Kanadada qəbul olunmuş adıdır. Bəzi istehsalçılar LPR deyəndə kameranın özündə işləyən tanıma funksiyasını, ANPR deyəndə isə serverdə və ya ayrıca blokda işləyən tam sistemi nəzərdə tutur, lakin bu, sərt qayda deyil. Texniki tapşırıqlarda və tenderlərdə hər iki termin bir-birini əvəz edə bilər: nəticədə söhbət nömrəni avtomatik oxuyan sistemdən gedir.

ANPR və LPR arasında fərq varmı?

Praktikada ANPR və LPR eyni şeydir — fərq yalnız adlandırmadadır. Seçərkən terminə yox, aşağıdakı göstəricilərə baxmaq lazımdır:

• Dəqiqlik real şəraitdə — gecə, yağışda, fara işığında, bucaq altında və çirkli nömrələrdə. Laboratoriya rəqəmləri obyektdəki nəticəni göstərmir.
• Hansı ölkələrin nömrələrini tanıyır — Azərbaycan nömrələri ilə yanaşı Gürcüstan, Türkiyə, Rusiya, Avropa və Yaxın Şərq nömrələri (turist və tranzit axını üçün vacibdir).
• Harada işləyir — kameranın içində, obyektdəki mini-PC-də (edge) və ya buludda. Edge həll internetsiz də işləyir və görüntülər kənara çıxmır.
• İnteqrasiya — şlaqbaum kontrolleri, parkinq proqramı, ödəniş terminalları, mobil tətbiq, ağ-qara siyahılar.

Nömrə tanıma sisteminin əsas komponentləri

Nömrə tanıma sistemi necə işləyir? 7 addım

1. Avtomobilin aşkarlanması. Kamera və ya sensor zolaqda avtomobili görür; sistem gərəksiz kadrları emal etmir.
2. Görüntünün çəkilməsi. Kamera ardıcıl bir neçə kadr götürür; gecə infraqırmızı işıqlandırma və qısa ekspozisiya fara işığını söndürür.
3. Nömrə sahəsinin tapılması. Neyron şəbəkə kadrda nömrə lövhəsini lokallaşdırır — hətta bucaq altında, kadrın kənarında və ya qismən örtülmüş olsa belə.
4. Simvolların tanınması. Hərflər və rəqəmlər oxunur, ölkə formatı yoxlanır (məsələn, Azərbaycan üçün «10-AA-123» strukturu), bir neçə kadrın nəticəsi birləşdirilir və əminlik faizi verilir.
5. Bazada yoxlama. Nömrə ağ siyahı, abonement, qonaq icazəsi və ya qara siyahı ilə tutuşdurulur; parkinqdə açıq sessiya və borc yoxlanır.
6. Qərar və hərəkət. Şlaqbaum açılır, sessiya başlayır və ya ödəniş tələb olunur; operatora bildiriş gedir.
7. Jurnal və hesabat. Hadisə foto, vaxt, zolaq və nəticə ilə saxlanır; hesabatlar və Excel ixracı istənilən vaxt əlçatandır.

PAG sistemində bütün bu zəncir obyektdəki mini-PC-də saniyənin bir hissəsində baş verir: sürücü yavaşlamağa məcbur deyil, şlaqbaum avtomobil yaxınlaşana qədər açılır.

Nömrənin tanınma dəqiqliyinə nə təsir edir?

• Kameranın yerləşdirilməsi. Optimal hündürlük 1–2 m, üfüqi bucaq 30°-dən, şaquli bucaq 20°-dən çox olmamalıdır; nömrə kadrda ən azı 120–150 piksel enində görünməlidir.
• İşıqlandırma. Günəş əks-işığı, gecə fara şüası, parıldayan nömrə. Həll: IR işıqlandırma, WDR, qısa ekspozisiya və mühərrikin bu şəraitdə öyrədilməsi.
• Hava və nömrənin vəziyyəti. Yağış, qar, çirk, əyilmiş və ya qismən silinmiş nömrələr. Yaxşı mühərrik bir neçə kadrı birləşdirərək səhvi azaldır.
• Nömrə formatları. Birsətirli və ikisətirli, kvadrat nömrələr, tranzit və diplomatik seriyalar, xarici nömrələr — mühərrik bütün bu formatlarda öyrədilməlidir.
• Sürət. Parkinq girişində 5–20 km/saat kifayətdir; yol üzərində nəzarət üçün 150 km/saat-a qədər işləyən kamera və qlobal zatvor lazımdır.

Bazarda adi tanıma kameraları real obyektlərdə təxminən 75% dəqiqlik verir. PAG mühərriki Bakıdakı 40+ parkinqin giriş jurnalları ilə təsdiqlənmiş 99.6% dəqiqliklə işləyir — fərq hər gün onlarla əl ilə düzəlişə və narazı sürücüyə bərabərdir.

ANPR kamera, yoxsa adi IP kamera?

Xüsusi ANPR / LPR kameralar daxili tanıma modulu, IR işıqlandırma və nömrə üçün optimallaşdırılmış ekspozisiya ilə gəlir. Üstünlüyü — «bir qutuda həll», çatışmazlığı — qiymət (adi kameradan bir neçə dəfə baha), məhdud ölkə formatları və kamera dəyişəndə tanımanın da dəyişməsi.

Alternativ yanaşma — tanımanı kameradan serverə köçürmək. PAG məhz belə işləyir: adi IP kamera + obyektdəki mini-PC-də neyron şəbəkə. Nəticədə artıq quraşdırılmış kameralar istifadə olunur, bir mühərrik bütün zolaqlara xidmət edir, yenilənmələr mərkəzdən gəlir, dəqiqlik isə kameranın brendindən asılı olmur. Lazım olduqda, əlbəttə, ANPR kameralar da sistemə qoşulur.

Avtomatik şlaqbaumla inteqrasiya

Nömrə tanıma sisteminin ən geniş yayılmış tətbiqi — nömrəni tanıyan ağıllı şlaqbaum. Sakinin, icarəçinin və ya əməkdaşın avtomobili ağ siyahıdadırsa, şlaqbaum pult, kart və telefon olmadan açılır. Qonaqlar üçün vaxt məhdudiyyətli icazələr, kuryerlər üçün birdəfəlik giriş, təhlükəsizlik üçün qara siyahı və operatorun uzaqdan açma düyməsi nəzərdə tutulur. İnteqrasiya şlaqbaum kontrollerinə quru kontakt, Wiegand və ya API üzərindən qurulur; çıxışda avtomobil «dəyişə» bilməsin deyə giriş və çıxış nömrələri tutuşdurulur.

Ödənişli parkinq sistemi ilə inteqrasiya

Ödənişli parkinqdə nömrə biletin yerini tutur: giriş zamanı sessiya avtomatik açılır, çıxışda sistem dayanma müddətini və tarifi hesablayır. Ödəniş ödəniş terminalında, QR kod ilə telefondan, mobil tətbiqdə və ya bank kartı ilə çıxışda edilir; abonementlər və ilk pulsuz dəqiqələr avtomatik tətbiq olunur. Operator və növbə yoxdur, gəlir isə hər sessiya üzrə şəffaf hesabatlarda görünür. PAG ağıllı parkinq platforması Park Bulvar, Bakıxanov Mall, Hyatt Regency, Port Baku və onlarla digər obyektdə məhz bu sxemlə işləyir.

Nömrə tanıma sistemi harada istifadə olunur?

Nömrə tanıma sisteminin üstünlükləri

• Növbəsiz və operatorsuz giriş — şlaqbaum saniyədən az vaxtda açılır, bilet və kart itmir.
• Gəlirin şəffaflığı — hər avtomobil jurnalda, «nağd keçid» mümkün deyil, hesabatlar real vaxtda.
• Təhlükəsizlik — hər giriş-çıxış foto ilə, qara siyahı, hadisələrə görə bildirişlər.
• Mövcud kameralarla işləmək — avadanlığı dəyişmədən başlamaq olar.
• Miqyaslanma — bir obyektdən şəbəkəyə qədər vahid panel, mərkəzi ağ siyahı və tariflər.
• Avtonomluq — edge həll internet kəsiləndə də işləyir.

Məlumatların saxlanması və təhlükəsizliyi

Nömrə və foto — fərdi məlumatdır, ona görə də saxlanma yeri və müddəti əvvəlcədən müəyyən olunmalıdır. PAG sistemində tanıma və jurnal obyektin öz serverində saxlanır, bulud yalnız şifrələnmiş kanal üzərindən idarəetmə üçün istifadə olunur; disklər şifrələnir, giriş rollara görə məhdudlaşdırılır, hər əməliyyat audit jurnalına yazılır, saxlanma müddəti müştərinin daxili qaydalarına uyğun tənzimlənir. Beləliklə, görüntülər üçüncü tərəfə ötürülmür və internet kəsilməsi obyektin işini dayandırmır.

Nömrə tanıma sisteminin qiyməti necə hesablanır?

Qiymət zolaqların sayından (hər zolaq = kamera + şlaqbaum), mövcud avadanlığın vəziyyətindən, ödəniş terminallarının və mobil ödənişin tələb olunub-olunmamasından və proqram lisenziyasının modelindən asılıdır. Üç tipik ssenari:

• Giriş-nəzarət (yaşayış kompleksi, ofis) — zolaq başına avadanlıq + sabit lisenziya, əməliyyat xərcləri minimum.
• Ödənişli parkinq — avadanlıq, terminal, ödəniş inteqrasiyası və xidmət; gəlir ilk aylardan sistemi özünü ödədir.
• İnvestisiyasız model (PAG) — avadanlıq, quraşdırma və xidmət PAG-ın hesabına, geri qaytarılma parkinq gəlirindən pay ilə. Obyekt sahibi üçün ilkin xərc sıfırdır.

Dəqiq hesablama üçün obyektin planını və gündəlik axını [email protected] ünvanına göndərin — 1 iş günü ərzində maliyyə modeli ilə qayıdırıq.

Niyə Azərbaycanda PAG-ı seçirlər?

Tanımanı indi yoxlamaq istəyirsiniz? Onlayn ANPR testi səhifəsində avtomobil fotosunu yükləyin və nəticəni dərhal görün.